Wat zijn het Petit Trianon en het Hameau de la Reine?
Het Petit Trianon en het Hameau de la Reine zijn twee onderdelen van het landgoed van Trianon, het rustigere noordwestelijke deel van het domein van Versailles waar de koninklijke familie zich terugtrok uit het strikte hofceremonieel van het hoofdpaleis. Het Petit Trianon is een klein, neoklassiek paleisje; het Hameau de la Reine is het nagebouwde boerendorpje dat Marie-Antoinette er later liet aanleggen. Samen vormen ze het meest persoonlijke deel van Versailles, en ze liggen op loopafstand van het Grand Trianon.
Van Lodewijk XV tot Marie-Antoinette
Gebouwd voor Lodewijk XV
Het Petit Trianon werd tussen 1762 en 1768 gebouwd in opdracht van Lodewijk XV, naar ontwerp van architect Ange-Jacques Gabriel. Het paleisje was aanvankelijk bedoeld voor Madame de Pompadour, die de bouw ervan had aangevraagd als toevluchtsoord dicht bij de botanische tuinen en de menagerie van het domein. Zij overleed voor de voltooiing, waarna Lodewijk XV het gebouw gebruikte samen met zijn latere gunstelinge, Madame du Barry.
Marie-Antoinette maakt het tot haar eigen domein
In 1774 schonk Lodewijk XVI het Petit Trianon aan zijn echtgenote Marie-Antoinette, kort na zijn troonsbestijging. Ze kreeg er vrijwel vrije hand en liet de formele tuinen rond het gebouw omvormen tot een landschapstuin in Engels-Chinese stijl, met kronkelende paadjes, een kunstmatige rivier, grotten en follies, ontworpen door haar architect Richard Mique. Op het Petit Trianon kon ze zich, weg van de rest van het hof, terugtrekken in een informelere levensstijl.
De architectuur van het Petit Trianon
Het Petit Trianon is opgebouwd als een compacte kubusvorm met vier verschillende gevels, elk afgestemd op het uitzicht en de functie van die zijde: een gevel met een tuinbouwterras aan de kant van de botanische tuinen, een representatievere gevel aan de kant van het erehof, en twee gevels die op de landschapstuin uitkijken. Binnen is de schaal veel kleiner dan in het hoofdpaleis: de vertrekken zijn intiem, met een aantal kamers speciaal ingericht voor Marie-Antoinette, waaronder haar bibliotheek en boudoir. Het contrast met de Spiegelzaal en de staatsvertrekken van het hoofdpaleis is bewust: het Petit Trianon is een privéwoning, geen regeringsgebouw.
Het Hameau de la Reine: een nagebouwd dorp
Tussen 1783 en 1786 liet Marie-Antoinette, opnieuw met Richard Mique en met hulp van de schilder Hubert Robert, een klein dorpje aanleggen aan de rand van haar landschapstuin: het Hameau de la Reine, het gehucht van de koningin. Het bestaat uit een reeks gebouwen in landelijke Normandische stijl, rond een kunstmatig meer gegroepeerd, waaronder een boerderij, een melkerij, een duiventil, een molen en het Marlborough-torentje aan het water.
Het Hameau was geen decor zonder functie. Er werd daadwerkelijk boerderij gehouden, met koeien, geiten en kippen, en de melkerij leverde zuivel voor het hof. Voor Marie-Antoinette bood het dorpje een ontsnapping aan het strenge hofprotocol: ze kon er rondlopen als een eenvoudige plattelandsvrouw, ver van de blikken en regels van Versailles. Tegenwoordig lopen er nog steeds dieren rond in de weilanden bij de boerderij, en zijn de tuinen rond het meer vrij toegankelijk voor bezoekers.
Wie met kinderen reist, vindt in het Hameau vaak het meest aansprekende onderdeel van het hele domein, al is dat geen vervanging voor een gerichte planning; praktische tips voor een bezoek met kinderen staan in het artikel over Versailles bezoeken met kinderen.
Openingstijden en hoe u er komt
Het landgoed van Trianon, met het Petit Trianon en het Hameau de la Reine, opent later dan het hoofdpaleis: doorgaans rond 12.00 uur, met eerdere openingstijden in het weekend tijdens het hoogseizoen. De sluitingstijd ligt meestal rond 17.30 tot 18.30 uur, afhankelijk van het seizoen. Net als het hoofdpaleis is het domein op maandag gesloten.
Vanaf het paleis is het een flink stuk lopen: reken op meer dan een kilometer tot het Grand Trianon en nog wat verder tot het Petit Trianon en het Hameau, in totaal al snel twintig tot dertig minuten stevig doorlopen. Wie de afstand niet wil afleggen, heeft binnen het domein een paar alternatieven: een verhuurtreintje dat vanaf het paleis naar Trianon rijdt, een gehuurde fiets, of een elektrisch bootje over het Grand Canal dat u dichter bij het noordelijke deel van het park brengt. De fietsopties binnen het domein staan uitgewerkt in het artikel over Versailles per fiets verkennen.
Omdat het Trianon-landgoed pas rond het middaguur opent, is een logische volgorde om de ochtend te besteden aan het paleis en de tuinen rond het Parterre d'Eau en het Bassin de Latone, en pas na de lunch richting Trianon te trekken. Zo wacht u niet voor een gesloten deur en vermijdt u onnodig heen-en-weer lopen.
Meer te zien op het landgoed van Trianon
Rond het Petit Trianon liggen nog een paar kleinere bouwwerken die de moeite van een korte stop waard zijn. De Temple de l'Amour, een rond tempeltje met Corinthische zuilen aan de oever van de kunstmatige rivier, is een van de meest gefotografeerde plekjes van de landschapstuin. Iets verderop staat het Théâtre de la Reine, het privételtheater waar Marie-Antoinette zelf optrad voor een select gezelschap; dit kleine theater is niet standaard vrij toegankelijk en wordt alleen op aangewezen momenten via een aparte rondleiding getoond.
Het Grand Trianon, het oudere en grotere zustergebouw van roze marmer, ligt op de route tussen het hoofdpaleis en het Petit Trianon en is met hetzelfde Passport-ticket te bezoeken. Wie weinig tijd heeft, kan ervoor kiezen dit gebouw van buiten te bekijken en de tijd te reserveren voor het Petit Trianon en het Hameau, waar de meeste bezoekers de tuinen en de dieren als hoogtepunt ervaren.
