De acht departementen van Île-de-France: een overzicht

Uit welke acht departementen bestaat Île-de-France?

Île-de-France bestaat uit acht departementen: Paris (75), Seine-et-Marne (77), Yvelines (78), Essonne (91), Hauts-de-Seine (92), Seine-Saint-Denis (93), Val-de-Marne (94) en Val-d'Oise (95). Ze vormen samen een ring om de hoofdstad. Paris vormt de kern; Hauts-de-Seine, Seine-Saint-Denis en Val-de-Marne liggen er direct omheen en worden vaak de 'petite couronne' genoemd; Seine-et-Marne, Yvelines, Essonne en Val-d'Oise vormen de buitenste, veel grotere ring, de 'grande couronne'. De nummers zijn geen willekeurige codes, maar de departementscodes waarmee Franse postcodes en kentekens beginnen.

De acht departementen lopen sterk uiteen in oppervlakte, inwonertal en karakter: van het compacte, volledig stedelijke Paris tot het uitgestrekte, grotendeels landelijke Seine-et-Marne. Hieronder staat per departement wat u er aantreft, welke plaatsen het bezoeken waard zijn en hoe de verhouding tussen stad en platteland ligt.

Paris (75): de stad die ook het departement is

Paris is het enige departement van Île-de-France dat samenvalt met één enkele gemeente: de stad Parijs zelf. Op een oppervlakte van iets meer dan 105 vierkante kilometer wonen ruim twee miljoen mensen, wat Paris tot het dichtstbevolkte departement van Frankrijk maakt, met afstand. Het departement is volledig stedelijk en bestaat uit de twintig arrondissementen die de stad in een spiraal vanaf het centrum verdelen.

• Musea als het Louvre en het Musée d'Orsay, en monumenten als de Notre-Dame en de Eiffeltoren
• Wijken met een sterk eigen karakter, van Montmartre tot Le Marais en de Champs-Élysées
• Een compact metronetwerk waarmee vrijwel elke bezienswaardigheid binnen een halfuur bereikbaar is

Wie voor het eerst in de stad komt, vindt een praktisch startpunt in de bezienswaardigheden van Parijs voor een eerste bezoek.

Seine-et-Marne (77): het grootste en groenste departement

Seine-et-Marne is verreweg het grootste departement van Île-de-France: het beslaat ongeveer de helft van de totale oppervlakte van de regio, terwijl het maar rond een tiende van de inwoners telt. Het gebied is overwegend landelijk, met bossen, landbouwgrond en kleinere steden die ver uit elkaar liggen. Alleen het uiterste westen, dicht tegen Paris aan, is dichter bebouwd.

• Fontainebleau: koninklijk paleis en een uitgestrekt bos, geliefd bij wandelaars en boulderklimmers
• Provins: een goed bewaarde middeleeuwse handelsstad op de werelderfgoedlijst van UNESCO
• Meaux: bekend om zijn kathedraal, de Brie-kaas uit de streek en een museum over de Eerste Wereldoorlog
• Marne-la-Vallée: de nieuwe stad waar Disneyland Paris ligt

Meer over deze plekken leest u in het kasteel van Fontainebleau bezoeken, het bos van Fontainebleau wandelen en klimmen, Provins, middeleeuwse stad bezoeken en Disneyland Parijs bezoeken.

Yvelines (78): kastelen en bossen ten westen van Parijs

Yvelines ligt ten westen van Paris en telt ruim anderhalf miljoen inwoners. Het oostelijke deel, dicht bij de hoofdstad, is verstedelijkt; naar het westen toe wordt het gebied geleidelijk landelijker, met bossen, landgoederen en kleinere dorpen. De prefectuur van het departement is Versailles.

• Versailles: het paleis van de Franse koningen, met zijn tuinen en het Grand en Petit Trianon
• Saint-Germain-en-Laye: een koninklijk kasteel dat nu een archeologiemuseum huisvest, met een terras met uitzicht over de Seinevallei
• Rambouillet: een kasteel dat lange tijd als zomerresidentie van staatshoofden diende, aan de rand van een nationaal bos

Details over deze plekken vindt u in het kasteel van Versailles bezoeken, Saint-Germain-en-Laye: kasteel en terras en het kasteel van Rambouillet en het nationaal park. Wie met de trein naar Versailles reist, leest de route in van Parijs naar Versailles met de trein.

Essonne (91): het landelijke zuiden van de regio

Essonne ligt ten zuiden van Paris en telt ruim 1,3 miljoen inwoners. De noordelijke helft, rond de prefectuur Évry-Courcouronnes en het onderzoekscluster Paris-Saclay, is verstedelijkt en dichtbevolkt; de zuidelijke helft van het departement is aanzienlijk landelijker, met landbouwgebied en kleinere plaatsen.

• Évry-Courcouronnes: de prefectuur, zelf ook aangelegd als geplande nieuwe stad
• Paris-Saclay: een van de grootste onderzoeks- en universiteitsclusters van Frankrijk
• Milly-la-Forêt: een dorp bekend om zijn overdekte markthal en de teelt van geneeskrachtige kruiden

Essonne heeft in dit netwerk nog geen eigen artikel, maar de overgang van stedelijk naar landelijk binnen één departement laat goed zien hoe verschillend Île-de-France in elkaar zit.

Hauts-de-Seine (92): het dichtstbebouwde en welvarendste departement

Hauts-de-Seine grenst direct aan het westen van Paris en is met ruim 1,6 miljoen inwoners op nog geen 176 vierkante kilometer het op een na dichtstbevolkte departement van Frankrijk, na Paris zelf. Het departement geldt tegelijk als een van de welvarendste van het land.

• La Défense: het grootste zakendistrict van Europa, met wolkenkrabbers, hoofdkantoren en een grote overdekte winkelpromenade
• Neuilly-sur-Seine: een van de meest welvarende gemeenten van Frankrijk, direct grenzend aan het Bois de Boulogne
• Boulogne-Billancourt: vroeger de locatie van de grote Renault-autofabriek, nu een centrum voor media- en techbedrijven

Hauts-de-Seine is vrijwel volledig verstedelijkt; open ruimte is er vooral te vinden in het Bois de Boulogne, dat deels op het grondgebied van het departement ligt.

Seine-Saint-Denis (93): jong, divers en in transformatie

Seine-Saint-Denis ligt ten noordoosten van Paris en telt ruim 1,7 miljoen inwoners, wat het na Paris zelf tot het dichtstbevolkte departement van Île-de-France maakt. Het heeft van de acht departementen de jongste en meest diverse bevolking en kent een sterk industrieel verleden, met wijken die de afgelopen decennia zijn omgevormd van fabrieksterrein naar woon- en kantoorgebied.

• De basiliek van Saint-Denis: de necropolis waar vrijwel alle Franse koningen liggen begraven
• Stade de France: het nationale stadion, gebouwd voor het WK voetbal van 1998
• Saint-Denis en Aubervilliers: gemeenten die de afgelopen jaren ingrijpend zijn vernieuwd, mede door de komst van olympische voorzieningen

Het departement blijft economisch en sociaal in beweging, met een van de jongste bevolkingsopbouwen van heel Frankrijk.

Val-de-Marne (94): kastelen, bos en de grootste versmarkt

Val-de-Marne ligt ten zuidoosten van Paris en telt ruim 1,4 miljoen inwoners. Het departement combineert dichtbevolkte gemeenten dicht bij de hoofdstad met groene zones langs de Marne en de Seine. De prefectuur is Créteil.

• Vincennes: het kasteel van Vincennes, ooit een koninklijke residentie en vesting, direct naast het Bois de Vincennes, het grootste openbare park van Parijs
• Créteil: de prefectuur van het departement, met een van de grotere winkelcentra van de regio
• Rungis: de internationale groothandelsmarkt voor verse producten, een van de grootste ter wereld in zijn soort, die dagelijks Parijs en omstreken van vlees, vis, groente en fruit voorziet

Val-de-Marne heeft in dit netwerk nog geen eigen artikel, maar de combinatie van koninklijk erfgoed, stadspark en logistiek knooppunt maakt het een van de veelzijdigere departementen van de regio.

Val-d'Oise (95): nieuwe stad, luchthaven en Van Gogh

Val-d'Oise ligt ten noordwesten van Paris en telt ruim 1,28 miljoen inwoners. Het departement combineert de geplande nieuwe stad Cergy-Pontoise, drukke forensengemeenten dicht bij Paris en een landelijker noorden en westen.

• Cergy-Pontoise: een van de nieuwe steden die vanaf de jaren zestig rond Parijs zijn aangelegd, met een kunstmatig meer en moderne architectuur
• Luchthaven Roissy-Charles de Gaulle: de grootste luchthaven van Frankrijk, grotendeels gelegen op het grondgebied van Val-d'Oise
• Auvers-sur-Oise: het dorp waar Vincent van Gogh zijn laatste weken doorbracht en werd begraven

Meer over het schildersdorp leest u in Auvers-sur-Oise: in de voetsporen van Van Gogh.

Acht departementen, één regio

De acht departementen laten samen zien hoe Île-de-France in elkaar zit: een dichte, volledig verstedelijkte kern in en rond Paris, een brede middenring met een mix van steden en groen, en een buitenrand die grotendeels landelijk is gebleven. Voor wie de regio bezoekt, betekent dat vooral dat de afstand tussen een dag in de stad en een dag op het platteland vaak niet meer dan een uur reizen is.

Waarom een gebied zonder kust eigenlijk 'eiland' heet, en hoe dat kroonland uitgroeide tot deze acht departementen, leest u in waar de naam Île-de-France vandaan komt. Een overzicht van uitstapjes die de departementen buiten Paris de moeite waard maken, staat in de mooiste dagtrips vanuit Parijs.